Vanaf vandaag wordt er opnieuw begonnen met het vaccineren van geiten en schapen tegen de Q-koorts. Daarmee werd vorig jaar gestopt, omdat de vaccines op waren.

Een van van de nieuwe doses vaccines (in totoaal 1,5 miljoen) is sneller geleverd dan verwacht, waardoor er nu al van start gegaan kan worden met het enten. Als eerste zijn de niet-besmette bedrijven met niet-gevaccineerde dieren aan de beurt. Hierna volgen kinderboerderijen (en andere bedrijven met een publieke functie) en de achtergebleven dieren op besmette bedrijven.

Het ministerie van LNV heeft op 5 maart j.l. een factsheet 'Q-koorts' gepubliceerd. Hierin is een wijziging ten aanzien van Identificatie en Registratie opgenomen. Voor bedrijven met een publieksfunctie (kinderboerderijen, zorgboerderijen, dierentuinen, bedrijven die lammetjesaaidagen organiseren) geldt het volgende:

Verplichte maatregelen:

• Vaccinatieplicht: alle schapen en geiten moeten vóór 1 januari 2011 zijn ingeënt tegen Qkoorts. Voor bedrijven die in 2010 lammetjesaaidagen willen organiseren, geldt dat alle dieren volledig gevaccineerd moeten zijn vóór de lammetjesaaidag. Het aantal gevaccineerde dieren moet worden gemeld aan de GD. Daarnaast moet vaccinatie van ieder dier worden vastgelegd in het I&R systeem. Schapen en geiten die voor het eerst gevaccineerd worden, moeten tweemaal worden ingeënt met een tussenpoos van tenminste 3 weken. Dieren die al eerder gevaccineerd zijn, krijgen één herhalingsvaccinatie. De vaccinatieplicht geldt niet voor dieren die in 2010 geboren worden en ook dit jaar worden afgevoerd naar de slacht. Deze niet-gevaccineerde dieren mogen in de tussentijd niet worden ingezet voor de fok.
• Gescheiden aflammeren: schapen en geiten moeten na vier maanden dracht tot twee weken na het lammeren binnen gehouden worden en worden afgezonderd van bezoekers. Als een kinderboerderij niet de beschikking heeft over een dergelijke ruimte, is het bedrijf verplicht de drachtige geiten en schapen af te laten lammeren op een locatie zonder publieksfunctie. Als op deze locatie ook andere geiten en schapen staan, dan mogen de overgeplaatste dieren na het aflammeren niet meer terugkeren naar de locatie waar ze vandaan kwamen. Het afgezonderd houden van het publiek geldt ook voor de geboren lammetjes.
• Meldplicht: Q-koorts is een aangifteplichtige ziekte. Veehouders, dierenartsen en andere betrokkenen zijn verplicht een verdenking op Q-koorts te melden bij de VWA. Een verdenking van Q-koorts is er in ieder geval bij afwijkende abortusaantallen. Als er een verdenking van Qkoorts gemeld wordt bij de VWA, gaat de VWA onderzoek doen op het bedrijf. Onderdeel van dit onderzoek is een test op de aanwezigheid van de Q-koortsbacterie.

Adviezen:

• In het 'Hygiëneprotocol voor geiten- en schapenbedrijven met een publieke functie' staan adviezen voor kleinschalige bedrijven zoals kinderboerderijen, zorgboerderijen, dierentuinen, en bedrijven met lammetjesaaidagen. De adviezen zijn bedoeld om de risico's van overdracht van Q-koorts van schapen en geiten naar mensen te beperken. Het hygiëneprotocol heeft betrekking op vaccinatie, aflammerperiode, aankoop en fok, mest en strooisel en algemene hygiëne. Het hygiëneprotocol is te vinden op www.minlnv.nl/qkoorts

Bron: Ministerie van LNV

Afgelopen week is bekend geworden dat er meer kinderboerderijen zijn waar de Q-koortsbacterie is aangetoond. In Brunssum is tijdens een steekproef van het VWA (uit onderzoek van vorig jaar) een besmetting naar voren gekomen.

Bezoeken van keuringen en tentoonstellingen
Door het Platform Kleinschalige Geiten- en schapenhouders is vandaag in overleg met SZH een advies uitgebracht over extra preventieve maatregelen tegen Q-koorts bij keuringen en tentoonstellingen van schapen en geiten in 2010. Het advies is tot stand gekomen in overleg met het crisisteam van het ministerie van LNV.

Download hier het advies

Mesthoop doodt Q-koorts
De bacterie die Q-koorts veroorzaakt, Coxiella burnetii, sterft snel af bij de compostering van mest, zo is te lezen op de website van de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD). Zij verwachten dit op basis van temperatuurmetingen in de mesthoop.

De temperatuur loopt binnen twee dagen op tot boven de 70 graden Celsius, waarna er vrijwel zeker geen levende Q-koortsbacteriën meer zijn. Bij deze temperatuur overleeft de bacterie niet. Die sterft bij een periode van veertig minuten bij 60 graden Celsius. Uit metingen blijkt dat de temperatuur van de mest in de buitenste lagen van de mesthoop hoger worden dan in de kern. Vermoedelijk heeft dat te maken met de beschikbaarheid van zuurstof in combinatie met de bacterie-activiteit in het composteringsproces. 

In de praktijk zal dit betekenen dat het beste resultaten gerealiseerd kan worden door de mesthoop een aantal keren om te scheppen. Door de mesthoop af te dekken met een net in plaats van met een plastic zeil kan er meer zuurstof bij, wat het proces verbetert. Het onderzoek naar de overleving van de bacterie in mest door het Centraal Veterinair Instituut is nog niet afgerond.

Veelgestelde vragen
Op de website van de SKBN is een kopje 'veelgestelde vragen' toegevoegd. Hierin is (in de meeste gevallen) het antwoord van het ministerie van LNV te vinden op de gestelde vragen.

Kinderboerderij De Höfte is momenteel de enige kinderboerderij waarvan bekend is dat er met Q-koorts besmette dieren lopen. De periode vanaf de 'ontdekking' tot nu nog steeds is een onzekere tijd geweest voor medewerkers van de kinderboerderij. Loes Meijerink, bedrijfsleider van De Höfte heeft een Q-koorts journaal geschreven met daarin de gebeurtenissen, overwegingen, genomen stappen en emoties weer die de Q-koorts op kinderboerderij De Höfte met zich mee heeft genomen. Het geeft weer op welke manier de Q-koorts aan het daglicht is gekomen, hoe medewerkers, publiek en instanties daarop hebben gereageerd en welke stappen zijn ondernomen.

Kinderboerderij De Höfte werd op 15 december in overleg met de gemeente en de GGD gesloten voor publiek. Dit vanwege de Q-koortsbesmetting die al eerder in het jaar geconstateerd werd. Bij 13 geiten werd toen de bacterie aangetroffen. Eén van de besmette geiten is (nog steeds) drachtig. Alle geiten en schapen staan in quarantaine. Hoewel de kinderboerderij inmiddels alweer geopend is voor het publiek, leven er nog steeds veel vragen bij de kinderboerderij. Want hoe nu verder? Zou het publiek nog blijven komen en wat te doen straks met de besmette geiten? Loes zal wekelijks een journaal schrijven waarin de ontwikkelingen van de kinderboerderij te volgen zijn.

Het journaal is te vinden onder het kopje Q-koorts > Q-koorts journaal

Op 16 februari heeft het ministerie van LNV bekend gemaakt dat er momenteel 71 bedrijven met Q-koorts besmet verklaard op grond van tankmelkonderzoek. Op 68 bedrijven is de eerste ronde ruimingen afgerond. Op 27 bedrijven is de tweede ronde ruimingen ook reeds afgerond. De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) moet nog 34 bedrijven bezoeken voor een tweede ronde. In totaal zijn tot
nu toe ongeveer 40.800 dieren geruimd. Bedrijven die nu besmet worden verklaard, worden in één ronde geruimd omdat er, in verband met het fokverbod, geen dieren aanwezig zijn die minder dan 30 dagen drachtig zijn.

Er werd ook bekend gemaakt dat er twee nieuwe besmette bedrijven zijn in Stolwijk (gemeente Vlist) en in Haren (gemeente Oss).
Een overzicht van de besmette bedrijven is op de website van VWA te vinden.

Kinderboerderijen
Er zijn bij de SKBN geen nieuwe gevallen van Q-koorts op kinderboerderijen bekend.

De verplichte maatregelen van het ministerie van LNV hebben er wel toe geleid dat enkele kinderboerderijen beperkt opengesteld zijn of tijdelijk gesloten worden. Een overzicht van nieuwsberichten rondom Q-koorts en kinderboerderijen vindt u hier.

De RIVM heeft een flyer voor bezoekers van kinderboerderijen op haar website geplaatst. Deze flyer kan van de website van de RIVM gedownload worden. Zowel als platte tekst als in opgemaakte vorm, geschikt om te bewerken met eigen logo en adresgegevens en eenvoudig dubbelzijdig te kopiëren, ook in zwart-wit.

Informatie van RIVM voor bezoekers van kinderboerderijen

Tevens vindt u hier ook informatie en een kleurplaat gericht op kinderen:
Informatie van RIVM over Q-koorts voor kinderboerderijen

Bestellen van voorlichtingsmateriaal?
Kant-en-klare folders, posters en brochures met vragen & antwoorden zijn op de website van RIVM te bestellen in pakketjes van 50 stuks. Dit zijn de zogenoemde landelijke versies; in het afzenderveld wordt men voor meer informatie verwezen naar de regionale GGD. Vanaf februari 2010 is bestellen mogelijk via een webshop. Kunt u niet wachten? Stuur dan een e-mail naar Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.